نيست و عجب اينكه اين پيوند و ارتباط مستقيم خلق با خالق آغازگر قرآن مجيد است . 2 - سوره حمد ، اساس قرآن است - در حديثى از پيامبر اكرم ص مىخوانيم كه : « الحمد ام القرآن » و اين به هنگامى بود كه « جابر بن عبد اللَّه انصارى خدمت پيامبر ص رسيد ، پيامبر ص به او فرمود : الا اعلمك افضل سورة انزلها اللَّه فى كتابه ؟ قال فقال له جابر بلى بابى انت و امى يا رسول اللَّه ! علمنيها ، فعلمه الحمد ، ام الكتاب : « آيا برترين سوره اى را كه خدا در كتابش نازل كرده به تو تعليم كنم ، جابر عرض كرد آرى پدر و مادرم به فدايت باد ، به من تعليم كن ، پيامبر ص سوره حمد كه ام الكتاب است به او آموخت ، سپس اضافه فرمود اين سوره شفاى هر دردى است مگر مرگ » ( 1 ) . و نيز از پيامبر ص نقل شده كه فرمود : و الذى نفسى بيده ما انزل اللَّه فى التوراة ، و لا فى الزبور ، و لا فى القرآن مثلها ، هى ام الكتاب : « قسم به كسى كه جان من به دست او است خداوند نه در تورات و نه در انجيل و نه در زبور ، و نه حتى در قرآن ، مثل اين سوره را نازل نكرده است ، و اين ام الكتاب است » ( 2 ) . دليل اين سخن با تامل در محتواى اين سوره روشن مىشود ، چرا كه اين سوره در حقيقت فهرستى است از مجموع محتواى قرآن ، بخشى از آن توحيد و شناخت صفات خدا است ، بخشى در زمينه معاد و رستاخيز سخن مىگويد و بخشى از هدايت و ضلالت كه خط فاصل مؤمنان و كافران است سخن مىگويد ، و نيز در آن اشاره اى است به حاكميت مطلق پروردگار و مقام ربوبيت و نعمتهاى

--> ( 1 ) « مجمع البيان » و « نور الثقلين » آغاز سوره حمد . ( 2 ) « مجمع البيان » و « نور الثقلين » آغاز سوره حمد .